Қызылжұлдыз (кейде Марс деп аталынады) — Күн жүйесіндегі төртінші ғаламшар.
Күн мен Қызылжұлдыз арасындағы қашықтық 1,524 AU (астрономиялық бірлік) құрайды. Радиусы 3390 km, тығыздығы 3940 kg/m³, экваторының орбитасына еңкею бұрыш мөлшері 25,1º. Шағын СО2 атмосферасы бар (7 mb).
Полюстік қалпақтары маусымдық қатты СО2 қосылған су мұзынан тұрады. Солтүстік жартышар қабығы негізінен базалтжазықтары мен жанартаулар; оңтүстік — көне кратерленген аймақ. Тарсис дөңестігікөтеріңкі немесе жанартаулық платобоп табылады. Қызылжұлдызда дәу каньондар мен баяғыда су эрозиясы болғанын дәлелдейтін куәліктер бар. Кейбір базалт метеориттер Қызылжұлдыздан келеді деп қазіргі заманның зерттеушілері санайды.
Қызылжұлдызтың Фобосжәне Деймосдеген екі шағын, бәлкім тартылыс күшіменен ұстап алған астероид, серігі бар.
| Хаббл ғарыш телескопынан қарағандағы Қызылжұлдыз |
| Орбиталық сипаттамасы |
| Дәуірі J2000[1] |
| Афелиі: |
249,228,730 km
1.665 991 16 AU 154.863,553 mi |
| Перигелиі: |
206,644,545 km
1.381 333 46 AU 128,402,967 mi |
| Үлкен жарты білігі: |
227,936,637 km
1.523 662 31 AU 141,632,976 mi |
| Кіші жарты білігі: |
226,939,986 km
1.517 000 11 AU 141,013,687 mi |
| Орбиталық шеңбері: |
1,429,033,627 km
9.552 5 AU 887,958,548 mi |
| Шоғырланбауы: |
0.093 412 33 |
| Жұлдыздық мезгілі: |
686.9600 day (1.8808 yr) |
| Ауытқы мезгілі: |
779.96 day (2.135 yr) |
| Орташа орбит. жылд-ғы: |
24.077 km/s (53,859 mph) |
| Ең көп орбит. жылд-ғы: |
26.499 km/s (59,277 mph) |
| Ең аз орбит. жылд-ғы: |
21.972 km/s (49,150 mph) |
| Аулақтауы: |
1.850 61° (5.65° to Sun's Equator) |
| Үдемелі түйін бойлығы: |
49.578 54° |
| Перигелий аргументі: |
286.462 30° |
| Серіктері: |
2 |
| Физикалық сипаттамалары |
| Екуаторлық радиусы: |
3402.5 km (2114.2 mi) (0.533 Earths) |
| Полюстік радиусы: |
3377.4 km (2098.6 mi) (0.533 Earths) |
| Oblateness: |
0.007 36 |
| Бет ауқымы: |
1.448×108 km²)
(144,798,465 km²)(55,907,000 sq mi) (0.284 Earths) |
| Деңгейі: |
1.6318×1011 km³ (0.151 Earths) |
| Массасы: |
6.4185×1023 kg (0.107 Earths) |
| Мағыналы тығыздығы: |
3.934 g/cm³ |
| Екуатордағы ауырлық күшінің үдеуі: |
3.69 m/s2 (0.376g) |
| жыту тездігі: |
5.027 km/s (11,245 mph) |
| Жұлдыздық айналым мезгілі: |
1.025 957 day (24.622 962 h) |
| Екуатордағы айналым тездігі: |
868.22 km/h (539.49 mph) |
| Біліктік еңкейісі: |
25.19° |
| Солтүстік полюстің оң үдемелігі: |
21 h) 10 min 44 S (317.681 43°) |
| Солтүстік полюстің ауытқылауы: |
52.886 50° |
| Албедо: |
0.15 |
Бетттік темп-сы:
Kelvin
Celsius/Fahrenheit |
| ең аз |
мағ. |
ең көп |
| 186 K |
227 K |
268 K[2] |
| −87°C/−125°F |
−46°C/−51°F |
−5°C/23°F | |
| Сын есімдері: |
Martian |
| Атмосферасы |
| Беттік қысымы: |
0.7–0.9 kPa |
| Құрамы: |
95.72% Carbon dioxide
2.7% Nitrogen
1.6% Argon
0.2% Oxygen
0.07% Carbon monoxide
0.03% Water vapor
0.01% Nitric oxide
2.5 ppm Neon
300 ppb Krypton
130 ppb Formaldehyde
80 ppb Xenon
30 ppb Ozone
10 ppb Methane |
|
